Direct naar inhoud

‘Het einde van esg is een zegen’

Geplaatst in genre: Geplaatst in sectie:
Geschreven door:
Gepubliceerd op: 14 juni 2022

ESG is in een bestaanscrisis beland. De kritiek en schandalen leggen de zwaktes van het raamwerk voor verantwoord beleggen bloot, constateert Daan Spaargaren. En dwingt beleggers te kiezen voor echt duurzaam beleggen.

Actievoerders demonstreerden vorig jaar tegen beleggen in olieconcerns door ABP. Later dat jaar stapte dit fonds uit fossiele bedrijven. ANP / Joris van Gennip

Het doek lijkt te vallen voor esg. Het raamwerk, dat staat voor milieu, sociaal en goed bestuur, is ten prooi gevallen aan groenwassende vermogensbeheerders. Deze vermogensbeheerders beloofden hun klanten een betere wereld, maar ze werden verblind door de gouden bergen van de esg-bubbel.

Die goudkoorts werd ruim een jaar geleden al zwaar bekritiseerd door Tariq Fancy, voormalig hoofd duurzaam beleggen bij BlackRock. Fancy sprak zich fel uit tegen de valse belofte dat esg bijdraagt aan de bestrijding van klimaatverandering of ongelijkheid. De aanklacht van Fancy en de reeks aan kritische publicaties die volgde, werden door de esg-aanhangers stelselmatig weggezet als hetze en een kruistocht tegen goede groene bedoelingen.

Ten onrechte, blijkt nu. De afgelopen weken werden de beweringen van de critici plots gestaafd met nieuwe voorbeelden uit de praktijk. Het meest opzienbarend was de politie-inval bij de Duitse vermogensbeheerder DWS na claims van groenwassen binnen esg-fondsen. Kort daarvoor was het hoofd duurzaamheid bij de Britse zakenbank HSBC, Stuart Kirk, al geschorst nadat hij had verkondigd dat klimaatverandering voor de bank geen noemenswaardig financieel risico vormt.

Teugels

De twee grootste vermogensbeheerders op aarde, BlackRock en Vanguard, kondigden in mei aan de klimaatteugels te laten vieren. Vanguard liet weten geen bezwaar te zien in nieuwe beleggingen in kolen, olie en gas. BlackRock zei minder kritisch te zullen stemmen op klimaatresoluties tijdens jaarvergaderingen als die de financiële belangen zouden kunnen schaden.

Daan Spaargaren

En zo werd de ontmaskering van esg als recept voor een betere wereld een feit. Natuurlijk, er zijn genoeg voorbeelden van beleggers die succesvol hun groene ambities nastreven. Maar esg-beleggen beslaat inmiddels alles tussen negatieve selectie en positieve impact in. Door het gebrek aan een heldere definitie, duidelijke criteria, een geloofwaardige strategie en goede informatie heeft esg nu zijn betekenis en betrouwbaarheid verloren.

Gebreken

Is dat erg? Nee, volgens mij is deze ontwikkeling eerder een zegen voor duurzaam beleggen. Het hierboven genoemde rijtje gebreken van esg is namelijk nog langer. Zo is het een illusie dat een samenraapsel aan esg-indicatoren, veelal achteruit kijkend, iets zegt over het vermogen van een bedrijf om duurzame waarde te creëren. Als esg-informatie dan ook nog hoofdzakelijk wordt gebruikt om bedrijven onderling met elkaar te vergelijken, dan komt een duurzame claim al snel neer op misleiding. Precies het verwijt dat DWS treft.

Dat moet dus anders, het is tijd voor de stap van esg naar duurzaamheid. Wat leren we van deze crisis? Ten eerste: als vermogensbeheerders het laten afweten, zijn vermogenseigenaren aan zet. Pensioenfondsen en verzekeraars zijn als klanten van vermogensbeheerders verantwoordelijk voor de manier waarop de pensioen- en verzekeringspremies worden belegd. Groen moet je doen, van aandelenselectie tot engagement en stemmen.

Ten tweede verdwijnt esg als een one-size-fits-all aanpak. ESG is een ondoorzichtig compromis tussen maatschappelijke belangen. Zo is investeren in een fabrikant van elektrische auto’s goed voor het klimaat, maar slecht voor arbeidsomstandigheden in de mijnbouw. Focus dus op de positieve impact naast de beheersing van de negatieve impact.

Bijt

En dat brengt mij bij punt drie. Het is tijd voor engagement die bijt. Engagement, het voeren van een dialoog en het stemmen op de jaarvergadering van bedrijven, krijgt pas tanden als het voorziet in een duidelijke doelstelling, een tijdlijn en escalatiestappen wanneer succes uitblijft.

Tot slot betekent het einde van esg dat het menselijke oordeel weer leidend wordt bij het nemen van een beleggingsbeslissing. Dat is kostbaarder dan blind de index volgen, maar de noodzaak van een uitlegbare portefeuille neet alleen maar toe. De inhoud van die portefeuille moet een afweging zijn van waarde en waarden. Gericht op een goed rendement in combinatie met een positieve bijdrage aan de reële economie.

Daan Spaargaren is senior strateeg verantwoord beleggen bij PME Pensioenfonds

U moet ingelogd zijn en een geldig abonnement hebben om een reactie te mogen plaatsen.